جشنها و مراسمهای مهم ترکیه
وقتی از ترکیه حرف میزنیم، فقط از سواحل فیروزهای و بازارهای رنگی نمیگوییم؛ این کشور علاوه بر جاذبههای تاریخی و طبیعی، سرزمینی پر از جشنها و مراسمهای ملی و مذهبی است که بخش مهمی از فرهنگ مردم این کشور را نشان میدهد. این راهنما با رویکرد بومیسازی برای مخاطب ایرانی نوشته شده: تاریخها را (قمری/میلادی/خورشیدی) روشن میکند، تفاوت آیینهای مذهبی و ملی را توضیح میدهد، و برای هر رویداد نکات سفر، پوشش مناسب، هزینه تقریبی و خطاهای رایج را گوشزد میکند.
آیینهای مذهبی و صوفیانه (مسلمانان و میراث مولوی)
شِبِ عروس (Şeb-i Arus) و مراسم سماع مولوی — قونیه (۷–۱۷ دسامبر؛ اوج ۱۷ دسامبر)
مراسم سالانهی یادبود مولانا جلالالدین رومی با اجرای «سماع»؛ اصلیترین مراسم در مرکز فرهنگی مولانا برگزار میشود و در فهرست میراث ناملموس یونسکو بهعنوان «مراسم سماع مولوی» ثبت شده است.
چگونه تجربه کنیم؟- بلیت رسمی سالنهای قونیه را زودتر رزرو کنید (ازدحام بالاست).
- پوشش لباس ساده و محترمانه؛ هنگام نیایش/قرائت سکوت.
- برنامهی روزانهی شما میتواند شامل زیارت موزه و آرامگاه مولانا، بازار قدیمی و شرکت در یکی از اجراهای شبانه باشد.
چرا ویژه است؟ترکیبی از موسیقی نِی، ذکر، گردش جمعی (دور زدن) و چهار «سلام/سِلّم» معنوی؛ ریشههای مراسم به قرن ۱۳ میرسد.
رمضان و عید فطر (Ramazan Bayramı) — سراسر ترکیه
ویژگی سفربازارها و رستورانها بازند اما ریتم شهر کندتر میشود؛ پس از افطار شهر جان میگیرد.
نکات:- در صبح عید، نماز عید و دیدوبازدید خانوادگی؛ برخی موزهها/ادارات تعطیل.
- در محلههای سنتی، از خوردن آشکار در روز. خودداری کنید و پوشش مناسب داشته باشید.
روز عرفه و عید قربان (Kurban Bayramı)
نکات سفر:- تقاضای سفر داخلی بالا؛ رزرو هتل/پرواز را جلو بیندازید.
- ذبح شرعی در کشتارگاههای مجاز انجام میشود؛ به حریم خصوصی احترام بگذارید.
جشنها و تعطیلات ملی
روز جمهوری (۲۹ اکتبر)
«روز جمهوری» ترکیه (۲۹ اکتبر، Cumhuriyet Bayramı) تعطیل ملیِ سالانهای است که به مناسبت اعلام جمهوری در ۲۹ اکتبر ۱۹۲۳ توسط مجلس کبیر ملی در آنکارا برگزار میشود و یادآور برگزیدهشدن مصطفی کمال آتاتورک بهعنوان نخستین رئیسجمهور است.
نکات سفر:- شب ۲۸ اکتبر رویدادها شروع میشود؛ در تنگه بسفر نمایشهای نور/پهپاد گاهی برگزار میشود (هر سال متفاوت).
- ترافیک و محدودیتهای تردد را در پلها/میادین اصلی در نظر بگیرید.
روز پیروزی (۳۰ اوت)
جشن روز پیروزی، که به آن روز ملی ترکیه نیز میگویند، هر سال در 30 آگوست برگزار میشود، این رویداد یک جشن ملی است و به دلیل پیروزی نبرد دوملیپیار Dumlupynar در آخرین نبرد در طول جنگهای یونان-ترکیه در سالهای 1919 و 1922 به عنوان بخشی از جنگ استقلال ترکیه برگزار می شود.
مکان برگزاری- آیین رسمی در آنیتکابیر
- رژهها/کنسرتها در شهرهای بزرگ
- در برخی سالها نمایشهای هوایی هم اجرا میشود.
روز کودک و حاکمیت ملی (۲۳ آوریل)
هر سال در 23 آوریل، ترکیه جشن حاکمیت ملی و تعطیلات کودکان را برگزار میکند، همان گونه که از اسمش پیداست، این رویداد دارای اهمیت مضاعف و بسیار زیادی است. این تعطیلی نه تنها به تأسیس مجمع ملی عالی ترکیه در سال 1920 اشاره می کند، هدیهای به کودکان کشور توسط آتاتورک، بنیانگذار و نخستین رئیس جمهور ترکیه، نیز می باشد. این تعطیلی، روزی شاد برای کودکانی است که در طول جنگ خانواده های خود را از دست دادهاند، این روز در طی سالیان به مجموعهای از رویدادهای جشنی تبدیل شده است و کودکان سراسر جهان در آن حضور دارند.
چه حالوهوایی دارد؟- تعطیل ملی: مدارس، ادارات و بانکها عمدتاً تعطیلاند.
- مراسم شاخص: آیینهای رسمی در آنکارا (نزدیک مجلس)، رژهها و برنامههای مدرسهای، اجراهای هنری کودک، و در برخی شهرها نورپردازی بناهای مهم.
- جایگاه نمادین: کودکان بهطور نمادین «مسئولیت» میگیرند (نشستن روی صندلی مقامات/مدرسه).
روز آتاتورک و ورزش (۱۹ مه)
یکی دیگر از تعطیلات ترکیه که به دو دلیل حائز اهمیت است، یادبود آتاتورک و روز جوانان و ورزش است که هر ساله در روز 19 ماه می برگزار می گردد، این مناسبت، زمان فرود آتاتورک در سامسون در 19 می سال 1919 را گرامی داشته و شروع جنگ استقلال ترکیه را نشان میدهد.نام این مراسم جوانان و ورزش است، زیرا اولین مراسم در ورزشگاه فنرباغچه در سال 1935 برگزار شد، از این رو، تصمیم بر این شد که در برگزاری و بزرگداشت این روز تاریخی از فعالیتهای ورزشی و رویدادهای جوانان استفاده شود.
رسوم بهاری و محلی/قومـی
هیدیرِلِز (Hıdırellez) — ۶ مه
جشن بیداری طبیعت و آغاز فصل بهار؛ ثبتشده بهعنوان میراث ناملموس (ترکیه و مقدونیه شمالی). در برخی محلات آتشهای کوچک روشن میکنند، نیایش و آرزونویسی رایج است.
مکان برگزاریمحلههای قدیمی استانبول، ازمیر و نواحی تراکیه شور و حال ویژهای دارند.
نوروز/نَوروز (Nevruz) — ۲۱ مارس
جشن اعتدال بهاری؛ در بخشهایی از شرق و جنوبشرق ترکیه و محافل فرهنگی استانبول برگزار میشود. تاریخ ۲۱ مارس ثابت است.
جشن لاله استانبول — آوریل
شکوفهباران لالهها در پارک امیرگان، باغ گیاهشناسی و میدان سلطاناحمد؛ تاریخ رسمی اغلب ۱ تا ۳۰ آوریل اعلام میشود اما وابسته به آبوهواست (اواخر آوریل بهترین).
جشنوارهها و آیینهای نمایشی/ورزشی
کشتی روغنی قرهپینار (Kırkpınar) — ادیرنه (تابستان)
کهنترین رقابت ورزشی مداوم جهان بهروایت منابع؛ با لقب «پهلوانِ پهلوانان» و کمربند طلایی. این جشنواره در فهرست میراث ناملموس یونسکو ثبت شده است.
تجربه سفر:- موسیقی زُرنا و دهل، رژهی کمربند طلایی و دعای جمعی در مسجد سلیمیه بخشی از آیین آغازین است.
- اگر با خانواده میروید، صندلی/کلاه آفتاب و آب کافی همراه داشته باشید.
کشتی شتر — سلجوک (اِفِسوس) (سومین یکشنبه ژانویه)
مسابقهٔ سنتی میان شترهای نر، همراه با موسیقی محلی و کاروانگردانی؛ هر سال یکشنبهٔ سوم ژانویه برگزار میشود.
نکات سفر:- رزرو زودهنگام در کوشآداسی/سلجوک.
- قوانین محلّی برای رفاه حیوان رعایت میشود؛ دیدن از جایگاههای رسمی.
تقویم کلی جشنها و تعطیلات (نمای نزدیک ۲۰۲۵)
| تاریخ / بازه | رویداد | شهر / منطقه | توضیح کوتاه |
|---|---|---|---|
| ۱ مارس ۲۰۲۵ | شروع رمضان ۱۴۴۶ قمری | سراسری | آغاز ماه روزه؛ تاریخهای بعدی وابسته به رؤیت هلال. |
| ۳۰–۳۱مارس۲۰۲۵(تقریبی) | عیدفطر(Ramazan Bayramı) | سراسری | تعطیلات رسمی چندروزه؛ تاریخ دقیق با رؤیت هلال تعیین میشود. |
| ۱۹ ژانویه ۲۰۲۵ (یکشنبه) | کشتی شتر سلجوک | سلجوک / اِفسوس | سومین یکشنبه ژانویه هر سال؛ رویداد سنتی مهیج. |
| آوریل۲۰۲۵(اوجاواخر آوریل) | جشنوارهٔ لاله استانبول | استانبول(امیرگان،گولهانه و ...) | نمایشهای فصلی گل لاله در پارکها و میادین شهر. |
| ۲۳ آوریل ۲۰۲۵ | روز حاکمیت ملی و کودک | سراسری | مراسم دانشآموزی و برنامههای شهری؛ تعطیل رسمی. تعطیل ملی |
| ۶ مه ۲۰۲۵ | هِیدیرِلِز/ هیدرِلِز (Hıdırellez) | شهرهای مختلف | جشن آغاز بهار؛ ثبت میراث ناملموس یونسکو. |
| ۶–۹ ژوئن ۲۰۲۵ | عیدقربان(Kurban Bayramı) | سراسری | ۴ روز تعطیلی (جمعه تا دوشنبه در ۲۰۲۵). تعطیل ملی |
| تابستان ۲۰۲۵ | کشتیروغنیقرهپینار(Kırkpınar) | اِدیرنه | قدیمیترین رقابت کشتی روغنی؛ ثبت میراث ناملموس یونسکو. |
| ۲۱ مارس ۲۰۲۵ | نوروز / نَوروُز (Nevruz) | شهرهای مختلف | اعتدال بهاری؛ آیینهای نوروزی در جوامع مختلف. |
| ۲۹ اکتبر ۲۰۲۵ | روز جمهوری | سراسری | رژهها و آتشبازی؛ تعطیل رسمی. تعطیل ملی |
| ۳۰ اوت ۲۰۲۵ | روز پیروزی (Zafer Bayramı) | سراسری | مراسم رسمی و نظامی؛ تعطیل رسمی. تعطیل ملی |
| ۷–۱۷ دسامبر ۲۰۲۵ (اوج ۱۷ دسامبر) | شِبِ عروس / مراسم مولانا (Şeb-i Arus) | قونیه | یادبود مولانا با آیین سماع؛ رویداد شاخص زمستانی. |
💡نکته: تاریخ اعیاد قمری (عید فطر و قربان) بسته به رؤیت هلال ممکن است یک روز جابهجا شود. مرجع رسمی برای ترکیه «ریاست امور دینی (Diyanet)» است.
جمعبندی
ترکیه در طول سال آکنده از آیینهای دینی، ملی و محلی است؛ از سماع «شَبِ عَروس» در قونیه و حالوهوای ماهِ رمضان و عیدها، تا جشنهای ملی مانند روزِ جمهوری، روزِ پیروزی و روزِ کودک و حاکمیتِ ملی، و نیز آیینهای بهاری چون هِدیرِلِز، نوروز و جشنِ لاله. هر یک چهرهی شهرها را دگرگون میکند: گاهی ریتم زندگی آهستهتر میشود و گاهی خیابانها میزبان رژهها، آتشبازی و برنامههای هنریاند. برای تجربهای خوشایند، زمانِ سفر را با این مناسبتها هماهنگ کنید، بلیت و اقامت را زودتر رزرو کنید، به آداب مذهبی و رسوم محلی احترام بگذارید و احتمالِ تعطیلی موزهها یا محدودیتهای تردد در روزهای ملی را در برنامه منظور کنید. حاصلِ این رویکرد، سفری رنگارنگ و اصیل است که با برنامهریزی سنجیده و رعایتِ حرمتِ فرهنگِ میزبان، خاطرهای ماندگار بر جا میگذارد.
نظرات کاربران